Napisane przez: Martin | 04/03/2014

Błąd w Wielkim Kanonie Pokutnym

Błąd w Wielkim Kanonie Pokutnym prep. Andrzeja z Krety

Drodzy Bracia i Siostry,

Proszę o przejrzenie swych książek (Triodiony Postne, oraz oddzielne wydania) i poprawienie błędu który wkradł się kilka wieków temu przez nieuwagę greckich i ruskich skrybów.

Podczas wtorkowego czytania Wielkiego Kanonu prep. Andrzeja z Krety po siódmej pieśni (Ирмосъ), w pierwszym troparionie czytamy:

Кивотъ яко ношашеся на колесницѣ, Занъ оный, егда превращшуся тельцу,точiю коснуся, Божiимъ искусися гнѣвомъ; но того дерзновенiя убѣжавши, душе, почитай Божественная честнѣ” (tłum.: „Kiedy arka wieziona była na wozie, wtedy Zan pewien przy zachwianiu się cielca za jej dotknięcie doświadczył gniewu Boga, przeto, duszo, unikając jego zuchwałości, czcij Boga w należny sposób”).

Jak wiemy czytany w Wielkim Poście kanon w głównej mierze w swej treści odwołuje się do postaci ze Starego Testamentu. W przytoczonym powyżej troparionie mówi się o niejakim „Zanie”, który dotknął się Arki Przymierza. Tutaj należy dodać, że tylko kapłani mogli dotykać Arki Przymierza. Nie mogli tego czynić nawet lewici, czyli niewyświęceni członkowie kasty kapłańskiej. Dotknięcie Arki przez osobę nieupoważnioną było karane śmiercią przez samego Boga. Stary Testament zna kilka takich przypadków. Nasz troparion odnosi się do poniższego fragmentu z Drugiej Księgi Samuela (rus. Книга Царствъ 6:6—8, 1Пар.13:7-11):

1 A Dawid zebrał znowu wszystkich wybranych z Izraela, trzydzieści tysięcy.

2 I wstał Dawid, i poszedł, i wszystek lud, który był z nim z mężów Juda, aby przywieść skrzynię Bożą, nad którą wzywano imienia Pana zastępów, siedzącego na niej na cherubinach

3 I włożyli skrzynię Bożą na wóz nowy, i wzięli ją z domu Abinadaba, który był w Gabaa, a Oza i Ahio, synowie Abinadaba, prowadzili wóz nowy.

4 A gdy ją wzięli z domu Abinadaba, który był w Gabaa; Ahio, strzegący skrzyni Bożej, szedł przed skrzynią.

5 A Dawid i wszystek Izrael grali przed Panem na wszelakich drzewach misternie uczynionych i harfach, skrzypcach, bębnach, gęślach i cymbałach.

6 A gdy przyszli do gumna Nachona, wyciągnął Oza rękę ku skrzyni Bożej i przyttzymał ją, bo wierzgały woły i nachyliły ją.

7 I rozgniewał się oburzeniem Pan na Ozę, i zabił go za śmiałość, i umarł tam przy skrzyni Bożej.

8 I zafrasował się Dawid, przeto że Pan zabił Ozę, i nazwano owo miejsce: Zabicie Ozy, aż do dnia tego.

9 – I zląkł się Dawid Pana dnia owego mówiąc: „Jakże wnijdzie do mnie skrzynia Pańska?”

10 I nie chciał prowadzić do siebie skrzyni Pańskiej do miasta Dawidowego, ale ją wprowadził do domu Obededoma, Getejczyka.

Biblia mówi nie o „Zanie” lecz o Ozie – synu lewita Aminadawa (2Цар. 6:3). Jego imię w języku polskim pisze się też jako Uzza.

W greckich księgach błąd ten zapewne wziął się z tego powodu, że w tym języku używa się rodzajników – litery lub zespół liter stawianych przed wyrazami. Najprawdopodobniej skryba przepisując imię Oza oddzielił je na „O Zan”, przez co zostało się nam chińsko podobne imię niejakiego „Zana”.

O istnienie takowego błędu w greckich księgach z których dokonano tłumaczeń na język słowiański możemy przekonać się zestawiając z Triodionem nie tylko Stary Testament ale również i dzieła świętych Ojców.

Dobrze to obrazuje Słowo 20-te (O dogmacie [Św. Trójcy] i o wyświęceniu biskupów, 3, PG 35, 1068С) św. arcypasterza Grzegorza Teologa, o którym Gregora pisze, że ten: παρεισάγει δὲ καὶ Ὀζᾶν ἐκεῖνονὃς τῆς κιβωτοῦ πάλαι ψαῦσαι τολμήσας μόνον ἀπώλετο, tj. „przyprowadza i Ozę tegoż, który ośmielił się jedynie dotknąć arki, [przez co] zginął”

Możliwe, że słowiańscy tłumacze nie tyle co bezmyślnie przepisali z błędem imię „Zan”, co zwyczajnie nie odróżnili biernika od mianownika (w odmianie mianownika pisze się Ὀζᾶ lub Ὀζᾶς) i przetworzyli Ὀζᾶν w ὁ Ζᾶν.

Błędne imię „Zan” znajdziemy w tekstach greckich oraz w słowiańskich. Nie ma zaś tego błędu w przetłumaczonym przez kosowskiego władykę-wyznawcę Artemje na język serbski kanonie, jak również w nowym bułgarskim tłumaczeniu dokonanym przez starostylnego bułgarskiego biskupa-wyznawcę Focjusza (Triadickiego).

Tekst grecki traparionu (z błędem):

Ἡ Κιβωτός, ὡς ἐφέρετο, ἐπιδίφριος ὁ Ζὰν ἐκεῖνος, ὅτε ἀνατραπέντος τοῦ μόσχου, μόνον ἥψατο, Θεοῦ ἐπειράθη ὀργῆς, ἀλλ’ αὐτοῦ τὴν αὐθάδειαν, φυγοῦσα ψυχή, σέβου τὰ θεῖα καλῶς.

Fotokopia z Triodionu z XVII wieku (przed reformą):

Tekst serbski władyki Artemje (bez błędu):

Као кад се Ковчег Завета ношаше на колима, па кад скренуше волови, онај се Уза само дотаче, и Божјим гњевом би кажњен; но бежи од његове дрскости, душо, и чесно поштуј Божанске ствари.

Stąd moja prośba, aby słowo „Zan” własnoręcznie zamienić imieniem „Oza”. Dotyczy to również „Wielkiego kanonu pokutnego św. Andrzeja z Krety” wydanego w 2004 r. przez polskie wyd. „Bratczyk” (patrz str. 56).

Кивотъ яко ношашеся на колесницѣ, Оза оный, егда превращшуся тельцу,точiю коснуся, Божiимъ искусися гнѣвомъ; но того дерзновенiя убѣжавши, душе, почитай Божественная честнѣ”

– l. Marcin Piekarski

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

Kategorie

%d blogerów lubi to: